Parytety i feminatywy. Założenia pakietu antydyskryminacyjnego Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Co najmniej 30 procent obu płci we władzach uczelni, niedyskryminujący język, wprowadzenie feminatywów. Nowe przepisy mają wzmacniać poczucie bezpieczeństwa, przeciwdziałać przemocy i dyskryminacji na uczelniach. Zmiany miałyby obowiązywać od 1 stycznia 2027 zapowiada resort nauki i szkolnictwa wyższego.
Pakiet jest efektem prac dwóch gremiów powołanych przy ministerstwie: Rady ds. Kobiet i Zespołu ds. identyfikacji dobrych praktyk i opracowania mechanizmów przeciwdziałania mobbingowi.
Główne rekomendacje:
Język inkluzywny:
- stosowanie form niedyskryminujących, np. „osoby studiujące” zamiast „studenci”,
- unikanie używania form męskich jako domyślnych,
- wprowadzenie feminatywów (np. rektorka, profesorka) w oficjalnych dokumentach uczelni.
Minimalna reprezentacja płci (kwoty 30%):
- zapewnienie co najmniej 30% reprezentacji każdej płci w organach decyzyjnych uczelni, takich jak senaty, rady rektorskie i dziekańskie,
- stosowanie tej zasady również w gremiach doradczych i ministerialnych.
Plany równości:
- wprowadzenie obowiązkowych planów równości dla uczelni i instytutów,
- oparcie działań na europejskich standardach,
- regularne monitorowanie postępów i wdrażanie systemowych rozwiązań.
Postulaty te zostały włączone do 10 propozycji legislacyjnych MNiSW ze stycznia 2026 r., obejmujących m.in. Rzecznika Akademickiego i obowiązkowe szkolenia antymobbingowe. Szefowa Rady prof. Anna Pacześniak podkreślała, że kwoty nie faworyzują jednej płci – Rada sama nie spełniałaby kryterium 30% przy pełnej obsadzie kobiet.
Rekomendacje a ich status:
Inkluzywny język:
- Cel: przeciwdziałanie dyskryminacji oraz budowanie równościowego i bezpiecznego środowiska akademickiego.
- Zakres: stosowanie feminatywów i niedyskryminującego języka w dokumentach uczelni oraz instytutów.
- Status: rozwiązania zostały uwzględnione w pakiecie antydyskryminacyjnym przygotowanym przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Minimalna reprezentacja 30 %
- Cel: zwiększenie równowagi płci w organach decyzyjnych uczelni i instytutów.
- Zakres: senaty, rady uczelni, rady instytutów oraz gremia doradcze.
- Status: propozycja legislacyjna w ramach nowelizacji ustawy o szkolnictwie wyższym.
Plany równości (Gender Equality Plans)
- Cel: wprowadzanie systemowych i długofalowych zmian w obszarze równości, przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji.
- Zakres: działania strategiczne, monitoring i raportowanie.
- Status: obowiązkowe dla uczelni w ramach standardów instytucjonalnych i projektów badawczych.
Więcej informacji na temat równości, różnorodności i inkluzywności na stronie Kultury Równości.