Parytety i feminatywy. Założenia pakietu antydyskryminacyjnego Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Grafika przedstawiająca ludzi w różnych kolorach ubrań

Co najmniej 30 procent obu płci we władzach uczelni, niedyskryminujący język, wprowadzenie feminatywów. Nowe przepisy mają wzmacniać poczucie bezpieczeństwa, przeciwdziałać przemocy i dyskryminacji na uczelniach. Zmiany miałyby obowiązywać od 1 stycznia 2027 zapowiada resort nauki i szkolnictwa wyższego.


Pakiet jest efektem prac dwóch gremiów powołanych przy ministerstwie: Rady ds. Kobiet i Zespołu ds. identyfikacji dobrych praktyk i opracowania mechanizmów przeciwdziałania mobbingowi.

Główne rekomendacje:

Język inkluzywny:

  • stosowanie form niedyskryminujących, np. osoby studiujące zamiast studenci”,
  • unikanie używania form męskich jako domyślnych,
  • wprowadzenie feminatywów (np. rektorka, profesorka) w oficjalnych dokumentach uczelni.

Minimalna reprezentacja płci (kwoty 30%):

  • zapewnienie co najmniej 30% reprezentacji każdej płci w organach decyzyjnych uczelni, takich jak senaty, rady rektorskie i dziekańskie,
  • stosowanie tej zasady również w gremiach doradczych i ministerialnych.

Plany równości:

  • wprowadzenie obowiązkowych planów równości dla uczelni i instytutów,
  • oparcie działań na europejskich standardach,
  • regularne monitorowanie postępów i wdrażanie systemowych rozwiązań. 

Postulaty te zostały włączone do 10 propozycji legislacyjnych MNiSW ze stycznia 2026 r., obejmujących m.in. Rzecznika Akademickiego i obowiązkowe szkolenia antymobbingowe. Szefowa Rady prof. Anna Pacześniak podkreślała, że kwoty nie faworyzują jednej płci  Rada sama nie spełniałaby kryterium 30% przy pełnej obsadzie kobiet.

Rekomendacje a ich status:

Inkluzywny język:

  • Cel: przeciwdziałanie dyskryminacji oraz budowanie równościowego i bezpiecznego środowiska akademickiego.
  • Zakres: stosowanie feminatywów i niedyskryminującego języka w dokumentach uczelni oraz instytutów.
  • Status: rozwiązania zostały uwzględnione w pakiecie antydyskryminacyjnym przygotowanym przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Minimalna reprezentacja 30 %

  • Cel: zwiększenie równowagi płci w organach decyzyjnych uczelni i instytutów.
  • Zakres: senaty, rady uczelni, rady instytutów oraz gremia doradcze.
  • Status: propozycja legislacyjna w ramach nowelizacji ustawy o szkolnictwie wyższym.

Plany równości (Gender Equality Plans)

  • Cel: wprowadzanie systemowych i długofalowych zmian w obszarze równości, przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji.
  • Zakres: działania strategiczne, monitoring i raportowanie.
  • Status: obowiązkowe dla uczelni w ramach standardów instytucjonalnych i projektów badawczych.

Więcej informacji na temat równości, różnorodności i inkluzywności na stronie Kultury Równości