Złamanie to uszkodzenie kości, które najczęściej występuje w wyniku urazu, takiego jak upadek, stłuczenie lub wypadek. Złamania mogą mieć różne przyczyny, a ich rozpoznanie i odpowiednia pierwsza pomoc są kluczowe w zapobieganiu powikłaniom i przyspieszeniu procesu gojenia.

Złamania powstają w wyniku:

• urazów mechanicznych – najczęstszy powód, np. upadki, uderzenia, wypadki komunikacyjne,
• osteoporozy – w przypadku osób starszych, gdy kości są bardziej kruche,
• powtarzających się urazów – wynikających z intensywnego wysiłku fizycznego, tzw. złamania zmęczeniowe.

Złamania dzieli się na różne typy, w tym:

1. Złamania otwarte– zakończone przerwaniem skóry, z odsłonięciem kości.
2. Złamania zamknięte– skóra pozostaje nienaruszona.
3. Złamania proste– kość łamie się w jednym miejscu.
4. Złamania złożone– kość łamie się w kilku miejscach.

Osoby z podejrzeniem złamania mogą doświadczać następujących objawów:

• silny ból w miejscu urazu,
• obrzęk i siniaki,
• deformacja kończyny,
• ograniczona ruchomość,
• dźwięk „trzasku” w momencie urazu,
• widoczne fragmenty kości.

Zwichnięcia są bardzo bolesne i polegają na wzajemnym przemieszczeniu się względem siebie powierzchni stawowych kości. Zwykle łatwo je rozpoznać, ponieważ powodują widoczne zmiany prawidłowych obrysów stawów. 

Skręcenie to uraz aparatu więzadłowego stawu spowodowany ruchem przekraczającym fizjologiczny zakres w danym stawie. W lżejszych przypadkach skręceń uraz ten kończy się na łagodnych zasinieniach i obrzękach z zachowaniem stabilności stawu. W ciężkich skręceniach, przebiegających z całkowitym rozerwaniem więzadeł. Objawy początkowo mogą być identyczne, jednak po ustąpieniu obrzęku staw jest niestabilny.

Postępowanie/ pierwsza pomoc

Pierwsza pomoc w przypadku złamań, zwichnięć i skręceń, opiera się na bardzo prostych zasadach, które polegają przede wszystkim na unieruchomieniu kończyn w możliwie komfortowy i stabilny sposób oraz nie powodować niepotrzebnych ruchów ani wstrząśnień.

Ma to na celu zapobiegnięcie przemieszczaniu się kości oraz zmniejszenie dolegliwości bólowych. Unieruchamiając kończyny, robimy to w pozycji najwygodniejszej dla poszkodowanego.

Trzeba pamiętać , że w przypadku uszkodzenia kości unieruchamiamy uszkodzoną kość z doma sąsiadującymi stawami, a w przypadku uszkodzenia w stawie– uszkodzony staw z dwiema sąsiednimi kośćmi.

Uraz kości kończyny górnej (ramię, przedramię, ręka)– postaraj się unieruchomić dwa stawy sąsiadujące z bolącą kością, tak aby się nie zginały (możesz umieścić rękę na chuście, koszuli lub pasku zawiązanym na szyi)– w pozycji najwygodniejszej dla poszkodowanego.

Uraz kości kończyny dolnej (udo, podudzie, kości stopy)– postaraj się unieruchomić dwa stawy sąsiadujące z bolącą kością, tak aby się nie zginały (możesz ostrożnie przywiązać kończynę do zdrowej nogi za pomocą dostępnych materiałów, tak aby uniemożliwić poruszanie)– w pozycji najwygodniejszej dla poszkodowanego.