Zwycięzcy i przegrani. Biografie sportowców w kinie polskim XXI wieku. Rozmowa z prof. Piotrem Zwierzchowskim [25.11.2026 r.]

Napisy, zdjęcia w okręgach: prof. Zwierzchowski i prof. Wiśniewska

W polskim kinie biograficznym XXI wieku sport to nie tylko walka o medale, ale także opowieść o relacjach z polityką, społeczeństwem i systemem wartości. O tym, jak filmy takie jak Najlepszy, Kulej, Gwiazdy czy Mistrz przedstawiają sukces oraz porażkę wybitnych sportowców, opowie prof. Piotr Zwierzchowski w rozmowie z prof. Lidią Wiśniewską. Na spotkanie zapraszamy w środę, 25 listopada o godz. 16.00 do Pracowni Pamięć Bydgoszczan i Regionu w Bibliotece UKW.

Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza (Oddział w Bydgoszczy), Katedra Literatury Powszechnej i Komparatystyki oraz Biblioteka Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy mają przyjemność zaprosić na kolejne spotkanie, które odbędzie się w Pracowni Pamięć Bydgoszczan i Regionu Biblioteki UKW, w środę 25 listopada, o godz. 16.00 pt. Zwycięzcy i przegrani. Biografie sportowców w kinie polskim XXI wieku. Z prof. Piotrem Zwierzchowskim – rozmawia prof. Lidia Wiśniewska.

W filmowe biografie sportowców bardzo często wpisany jest problem relacji między sportem i polityką, szczególnie istotny w systemach totalitarnych i autorytarnych. Widać w tych filmach również obrazy społeczeństwa, jak również przekaz dotyczący preferowanych wzorów osobowych. Są one często związane z samą ideą sportu, ale także z systemami wartości, m.in. z czasów bohaterów sportowych opowieści, przede wszystkim jednak z momentu realizacji filmu. Jest to widoczne w Najlepszym (2017) Łukasza Palkowskiego i Kuleju. Dwóch stronach medalu (2024) Xawerego Żuławskiego, pokazujących historie wybitnych jednostek. Triathlonista Jerzy Górski i bokser Jerzy Kulej są indywidualistami działającymi według własnych zasad i osiągającymi sukcesy dzięki łamaniu reguł. Tłem obu tych historii jest rzeczywistość Polski Ludowej, w gruncie rzeczy ma ona jednak znaczenie drugorzędne. Inaczej biografie sportowców pokazują dwa inne filmy. W Polsce Ludowej rozgrywa się akcja Gwiazd (2017) Jana Kidawy-Błońskiego, których bohaterem jest piłkarz Jan Banaś, ale w przeciwieństwie do dwóch pierwszych filmów jest to opowieść o porażce zarówno sportowej, jak i życiowej. Z kolei Mistrz (2020) Macieja Barczewskiego ukazuje wojenne losy boksera Tadeusza „Teddy” Pietrzykowskiego, który w obozie koncentracyjnym w Auschwitz musiał walczyć nie o medale, ale o przeżycie.

Piotr Zwierzchowski – prof. dr hab., dziekan Wydziału Nauk o Kulturze Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego. Zajmuje się przede wszystkim historią kina polskiego, ze szczególnym uwzględnieniem kontekstów decydujących o sensie filmowego przekazu. Ostatnio opublikował książki: Kino nowej pamięci. Obraz II wojny światowej w kinie polskim lat 60. (2013), Sąsiedzi. Film o bydgoskim wrześniu 1939 (2019, współaut. Mariusz Guzek), Filmowe reprezentacje PZPR (2022), Paradoxes of Late Socialism. Polish Popular Cinema of the Eighties (2025, współaut. Arkadiusz Lewicki, Marcin Adamczak, Ilona Copik), Screen as Battlefield. Confronting the Past in New Polish Cinema (2027, współaut. Marek Haltof).