Polarne wyzwania XXI wieku - jubileuszowe spotkanie badaczy polarnych
Cztery dni wykładów, dyskusji i warsztatów zgromadziły ekspertów z Polski i zagranicy, łącząc doświadczenie wybitnych naukowców z energią młodych badaczy. Tak właśnie przebiegła konferencja 40th International Polar Symposium "Artic and Antarctic at the Tipping Point", zwana również 40. Sympozjum Polarnym, zorganizowana przez UKW, Muzeum Badań Polarnych, Polskie Konsorcjum Polarne i Komitet Badań Polarnych PAN.
W tym roku odbyła się jubileuszowa, czterdziesta edycja Sympozjum Polarnego – wydarzenia o wieloletniej tradycji (od 1972 roku), które od dekad integruje środowisko naukowe zajmujące się badaniami regionów polarnych. W dobie przygotowań do Piątego Międzynarodowego Roku Polarnego (2032-33) i w Międzynarodowym Roku Ochrony Lodowców UNESCO (2025), tematyka badań polarnych jest szczególnie ważna. Obok 40. jubileuszu konferencji „Sympozjum Polarne”, świętowaliśmy także 30-lecie bydgoskiej geografii oraz 10-lecie Polskiego Konsorcjum Polarnego, którego Uniwersytet Kazimierza Wielkiego jest członkiem od 2024 roku.
W dniach 4–7 listopada 2025 roku w Puławach spotkali się badacze i badaczki z Polski oraz z zagranicy, aby wspólnie omawiać aktualne wyzwania i kierunki rozwoju badań w Arktyce i Antarktyce. Szczególny charakter nadaje konferencji jej interdyscyplinarność, obejmująca nauki o Ziemi, nauki biologiczne, nauki chemiczne, nauki humanistyczne i społeczne, a także edukację i popularyzację nauki. Referaty na zaproszenie wygłosili znani badacze regionów polarnych: profesor glacjologii Andy Hodson z Uniwersyteckiego Centrum na Svalbardzie oraz dr Xurxo Gago, profesor Uniwersytetu na Balearach (poruszając aktualne tematy obiegu pierwiastków biogennych między lądem a morzem w Arktyce i zazieleniania się Antarktyki). Konferencja gościła także wschodzące gwiazdy – dra Jana Kavana z Uniwersytetu Masaryka i Uniwersytetu Południowoczeskiego w Czeskich Budziejowicach, przedstawiającego skalę procesów eolicznych w Antarktyce (na Wyspie Jamesa Rossa), oraz dr Zuzannę Świrad z Instytutu Geofizyki Polskiej Akademii Nauk – z ciekawym wykładem o dynamice procesów na plażach Arktyki w związku ze zmianami klimatu. Różnorodny program konferencji składał się z 5 sesji specjalnych (zgłaszanych przez środowisko naukowe) i 6 sesji tematycznych, a największą liczbę referatów i licznych słuchaczy zgromadziła sesja specjalna związana z postępami w badaniach strefy brzegowej w regionach polarnych – poświęcona pamięci dra hab. Piotra Zagórskiego, profesora UMCS (1970-2024). Łącznie podczas konferencji wygłoszono 87 wystąpień (62 referaty oraz 25 posterów), a 116 uczestników konferencji reprezentowało 19 jednostek naukowych z Polski i 9 jednostek naukowych z zagranicy. Księgę abstraktów z konferencji wydano jako numer specjalny czasopisma „Publications of the Institute of Geophysics” (doi: 10.25171/InstGeoph_PAS_Publs-2025-067).
Spotkanie stało się doskonałą okazją do wymiany doświadczeń, prezentacji wyników badań i nawiązania współpracy między ośrodkami naukowymi. Było również okazją do prezentacji wyników badań przez młodych naukowców, a najlepsze postery i wystąpienia badaczy przed 35. rokiem życia zostały nagrodzone atrakcyjnymi nagrodami w konkursie zorganizowanym podczas konferencji. Doświadczenia dopełniały wydarzenia towarzyszące dla ludności Puław i okolic oraz przybyłych już na konferencję gości (m.in. wystawa „Badania polarne kluczem do zrozumienia zmian klimatyczno-środowiskowych Ziemi”, wykład popularnonaukowy pt. „Georgia Południowa – raj odzyskany?” prof. dra hab. Wojciecha Majewskiego, projekcja filmu, a także wernisaże „Polarne światy w grafikach Zbigniewa Jóźwika” oraz „Pewnego razu w Petuniabukta”), spotkania towarzyszące, w tym Polskiego Konsorcjum Polarnego i Komitetu Badań Polarnych PAN, jak również wycieczkę fakultatywną. Dziękujemy wszystkim uczestnikom za bogaty program Sympozjum, inspirujące wystąpienia, rozmowy i wspólnie spędzony czas!
Wydarzenie otrzymało dofinansowanie ze środków Ministra Nauki w ramach Programu „Regionalna inicjatywa doskonałości” i było współorganizowane przez Komitet Badań Polarnych PAN z dofinansowaniem z programu „Otwarta Nauka” PAN.
fot. Damian Ciepłowski
