Dlaczego dla Anglika ktoś jest „dobry jak złoto”, a dla Serba „dobry jak chleb”? Dr Helena Grubor z Uniwersytetu w Novim Pazarze odsłoni tajemnice utartych porównań językowych i pokaże, jak głęboko są one zakorzenione w naszej kulturowej świadomości. 

Wydział Językoznawstwa zaprasza wszystkich zainteresowanych pracowników i studentów na wykład gościnny dr Heleny Grubor (Uniwersytet Novi Pazar, Serbia) pt. As good as … gold … or … bread?: Similes and their mappings across languages and cultures, który odbędzie się 28 maja o godz. 13:15 w Auli Novej.

Wykład zostanie wygłoszony w języku angielskim. Poniżej zamieszczamy opis wykładu – w języku angielskim oraz polskim.

Porównania (similes), jako wyrażenia językowe głęboko zakorzenione w społecznej i kulturowej świadomości, dzięki mechanizmowi analogii pozwalają przekazywać znaczenie w sposób bardziej obrazowy i kreatywny. Z perspektywy różnych ujęć teoretycznych (semantycznego, kulturowego, kognitywnego/socjokognitywnego) funkcjonują one poprzez odwzorowanie (mapping) cech jednego zjawiska (domena źródłowa) na inne (domena docelowa).

Porównania często odwołują się do wiedzy wspólnej dla przedstawicieli danej kultury.Tym samym określenie kogoś w języku angielskim jako as good as gold („dobry jak złoto”) lub czegoś jako as clear as crystal („czysty jak kryształ”), czy też w języku serbskim „dobry jak chleb” albo „czysty jak łza”, zakłada wspólne rozumienie „złota” lub „chleba” jako symbolu dobroci, a „kryształu” lub „łzy” jako symbolu czystości i przejrzystości. Przedmiotem tego interaktywnego wykładu będzie zestawienie utartych zwrotów z markerem as…as w języku angielskim z porównaniami funkcjonującymi w innych językach w celu rozpoznania odwzorowań doświadczeniowych (tj. ogólnych schematów poznawczych obecnych w różnych językach ze względu na  ich zakorzenienie w rzeczywistości) oraz odwzorowań specyficznych dla danej kultury (tj. schematów wynikających z uwarunkowań społeczno-historycznych, norm społecznych i/lub kulturowych, przekonań czy systemów wartości itd.).

Wychodząc z założenia, że istnieje ścisły związek między językiem, kulturą i procesem konceptualizacji, wykład ten skupi się przede wszystkim na cechach istotnych z kognitywnego punktu widzenia, wykorzystywanych w różnych językach do ilustrowania markerów doświadczeniowych i/lub kulturowych w poszczególnych językach.

---

Similes, as linguistic expressions deeply entrenched in society and cultural thought, through analogical reasoning convey meaning more vividly and creatively. From a range of theoretical perspectives (semantic, cultural, cognitive/sociocognitive), they function by mapping properties of one entity (the object of comparison: the vehicle/source) onto another (the subject being described: tenor/target). Similes often require culturally shared knowledge.

Thus, describing somebody ‘as good as gold’ and something „as clear as crystal” in English, or else „as good as bread” and „as clear as tear” in Serbian, for instance, assumes the shared understanding of „gold” or „bread” as a symbol of „goodness” or else „crystal” or „tear” as a symbol of „clarity” and „transparency”. In short, the subject matter of this interactive lecture will be on formulaic expressions with the „as…as” marker in English in comparison to similes in other languages, with the aim of discerning some experiential mappings (i.e. general cognitive schemas present in different languages due to their underpinnings in reality) and culture-specific mappings (i.e. schemas arising from sociohistorical circumstances, societal and/or cultural norms, beliefs, values, to name a few).

Drawing on the premise that there is an intricate link between language, culture and conceptualisation, the main focus of this lecture will be placed on cognitively salient attributes used across languages to illustrate experiential and/or cultural markers in specific languages.